Умовний і наказовий спосіб дієслів Formy trybu czasownika

У польскій мові є три способи дієслів:
W języku polskim występują trzy tryby:
  • tryb orzekający (oznajmujący); дійсний спосіб
  • tryb przypuszczajacy;    умовний спосіб
  • tryb rozkazujący   наказовий спосіб
Trybu oznajmującego używamy wówczas, gdy mówimy o czynnościach (lub stanach), które rzeczywiście odbywają, odbywały lub będą odbywać, np. piszę, siedziałeś, pójdziemy.

Дійсний спосіб дієслів використовуємо тоді, коли говоримо про дії чи стани, які насправді відбуваються, відбувалися чи будуть відбуватися.

Trybu przypuszającego używamy wtedy, gdy mówimy o jakiejś czynności nierzeczywistej lub możliwej do spełnienia pod pewnym warunkiem, np. 
Gdybym ja miała skrzydełka jak gąska, poleciałambym ja za Jaśkiem do Śląska.
Poszedłbym do kina, gdybym odrobił wcześniej lekcje.

Умовний спосіб дієслів використовуємо тоді, коли говоримо про дію , яка може відбуватися, або стан в якому може перебувати предмет чи особа за певних умов.

Tryb przypuszczający tworzy się przez dodanie do formy trybu orzekającego w czasie przeszłym partykuły by, którą piszemy łącznie z formą osobową czasowników (mógłbym, poszłabyś, pomogliby), jeśli występuje ona bezpośrednio po niej.

 Partykuła by może występować w zdaniu także po innych wyrazach, ale mimo to wespół z czasownikim tworzy tryb przypuszczający.
Gdybyśmy mieli piłkę, zagralibyśmy w siatkówkę.
Dobrze by było pograć w siatkówkę, gdyby się udało pożyczyć piłkę.

Частка by -byś -bym-byśmy-byście- може виступати окремо від дієслова
Pomogłemby ci                         Ja bym ci mógł pomóc

Czy poszłabyś do kina?                  Czy byś poszła do kina?
TRTRYB PRZYPUSZAJĄCY (WARUNKOWY) liczba pojedyncza i mnoga
oosoby
Rrodzaj męski
Rodzaj żeński
Rodzaj nijakirodz
ja
pprzeczytałbym
przeczytałabym
-----
ty
przeczytałbyś
przeczytałabyś
-----
On, ona, ono
Przeczytałby
Przeczytałaby
przeczytałoby
oosoby
Rrodzaj męskoosobowy
Rodzaj
niemęskoosobowy
my
pprzeczytałibyśmy
przeczytałybyśmy
wy
przeczytałibyście
przeczytałybyście
Oni, one
Przeczytałiby
Przeczytałyby





Trybu rozkazującego używamy wtedy, gdy domagamy się od słuchacza 
wykonania jakiejś czynności, np.:
napisz, wyjdźmy, przeczytajcie, siadajcie, wyłączaj, przynieś, wynieś.

Forma trybu rozkazującego nie występuje w 1 osobie liczby pojedyńczej. 
Наказовий спосіб  вживаємо тоді, коли вимагаємо від слухача виконання якоїсь дії: читай, пиши, прибери.
НАКАЗОВИЙ СПОСІБ ДІЄСЛІВ



ja
-------------------------
my
Wróćmy, wołąjmy, czytajmy, kochajmy, sprzątajmy, pożyczmy, idźmy,  jedzmy
ty
Wróć, wołaj,  czytaj, kochaj, sprzątaj, pożycz, idź, jedz
wy
Wróćcie, wołajcie, czytajcie, kochajcie, sprzątajcie, pożyczcie, idźcie, jedzcie
on,
ona,
ono
Niech  wróci, niech woła, niech kocha, niech sprząta,
niech pożyczy, niech idzie
oni,
one
Nech wrócą, niech wołają, niech kochają, niech sprzątają, niech pożyczą, niech idą, niech jedzą
 Зверніть увагу, що для першої особи однини розпоряджень не даємо.
У третій особі однини та множини використовується 
чарівне слово "niech"-нехай.
Його додають до дієслів у теперішньому часі відповідно у третій особі однини чи множини.
Нехай він/вона/воно  копає =    Niech kopie!
Нехай вони копають=Niech kopią!

Осільки у польських дієслів є чотири дієвідміни, то спробуємо знайти певні закономірності, щоб правильно створити для дієслів цю форму.
Погляньте на третю особу множини. Відкидаючи літеру а, отримаємо другу особу однини для :
wołają-wołaj, kochają -kochaj, sprzątają-sprząta

Тепер до другої особи однини додамо my i отримаємо першу особу множини,
 
wołaj-wołajmy, kochaj-kochajmy, sprzątaj-sprzątajmy
або додаймо cie, отримаємо другу особу множини:
wołaj-wołajcie, kochaj-kochajcie, sprzątaj-sprzatajcie
Цей спосіб можна застосувати для дієслів третьої та четвертої дієвідмін.
wołam-wołasz, kocham-kochasz, sprzatam-sprzatasz-III 
rozumiem-rozumiesz, umiem-umiesz -IV
Rozumiej, rozumiejmy, rozumiejcie
Для дієслів першої та другої дієвідміни у наказовому способі головне утворити другу особу однини, бо перша і друга особа множини утворюється аналогічно до попередніх дієвідмін:
ja
-------------------------
my
piszmy, mówmy, wyjmijmy, ciągnijmy, zdejmijmy, śpijmy, myjmy
ty
Pisz, mów, wyjmij, ciągnij, zdejmij, śpij, myj
wy
piszcie, mówcie, wyjmijcie, ciągnijcie, zdejmijcie, śpijcie, myjcie
on,
ona,
ono
Niech  pisze, niech mówi, niech wyjmie, niech, ciągnie,
niech zdejmie, niech śpi, niech myje

oni,
one
Nech piszą, niech mówią, niech wyjmą, niech ciągną, niech zdejmą, niech myją
У третій особі однини дієслів теперішнього часу відкидаємо останню літеру on/ona/ono pisze-pisz, mówi-mów, myje-myj

Дієслова chcieć, dać, dawać, mieć, stawać, а також дієслова, що закінчуються на -znawać (poznawać, uznawać, przyznawać), у наказовому способі 2 особи однини та 1-2 осіб множини утворюватимуться від основи інфінітива шляхом додавання закінчення -j-: wyjmować, zdejmować
wyjmie-wyjmij, zdejmie-zdejmij

Szybciej  ściągnij ten sweter. 
Wyjmij zeszyt. 
Zdejmijcie  czapki. 
Nie cągnij go tak bardzo. 
Bądź jutro punktualnie.

UWAGA NA CZASOWNIKI:

być - bądź; 
rozumieć - rozumiej
 (nie: rozum), 
umieć - umiej
; 

ssać 
(odmienia się jak "rwać", ja ssę - cz. teraź.) - ssij (nie: ssaj), ssijcie; 
karać
 - karz (nie: karaj), karzcie; 
mleć - miel
; 
dąć - dmij
; 
zgiąć - zegnij
; 
wziąć - weź
.
śpię-śpisz – śpi (I k)           śpij-śpijmy-śpijcie
zamknę-zamkniesz-(II k)     zamknij-zamknijmy-zamknijcie
śnię-śnisz-śni (II k)              śnij-śnijmy-śnijcie
uwierzę-uwierzysz-uwierze (II)    uwierz-uwierzmy-uwierzcie


Śpij i zamknij oczy śnij - śnij 
Śpij i zamknij oczy śnij - śnij 

A ja będę twym aniołem 
Twą radością, smutkiem, żalem 
Będę gwiazdą na twym niebie 
Będę zawsze obok Ciebie x2

Jak, wytłumaczyć Tobie mam 
Że jesteś wszystkim, tym co mam 
Tym co jest dobre i co złe 
Uwierz tak bardzo ...... 

Śpij i zamknij oczy śnij - śnij 
Śpij i zamknij oczy śnij - śnij 

A ja będę twym aniołem, 
Twą radością, smutkiem, żalem. 
Będę gwiazdą na twym niebie. 
Będę zawsze obok Ciebie .

Jak, wytłumaczyć Tobie mam 
Że jesteś wszystkim, tym co mam. 
Tym co jest dobre i co złe.
Uwierz tak bardzo Kocham Cię .

Jak, wytłumaczyć Tobie mam 
Że jesteś wszystkim, tym co mam 
Tym co jest dobre i co złe 
Uwierz tak bardzo Kocham Cię 

A ja będę twym aniołem 
Twą radością, smutkiem, żalem 
Będę gwiazdą na twym niebie 
Będę zawsze obok Ciebie 


Były prawdy, 
choć nie całe, 
z nich już siebie ,
nie poznaje.
Między nami - oszalałem, 
więc nie próbuj mnie,
już bardziej, 
nie chcę czekać, 
kiedy na nic, 
to czekanie
nie ma granic.

Albo chodź, przytul mnie,
albo odejdź i przebacz, 
i niech stanie się to tu i teraz. 
Albo teraz i już 
kiedy niebo cię zsyła, 
albo wszystko skończone i wybacz.

Były inne, nawet łatwe,
Łatwo przyszły, poszły z czasem
Między nami popatrz na mnie
Cierpliwości już nie znajdę
Choć bym wierzył 
w proste słowa 
życie więcej chce, 
chce dziś od nas.

Albo chodź, przytul mnie,
albo odejdź i przebacz 
i niech stanie się to tu i teraz. 
Albo teraz i już 
kiedy niebo cię zsyła 
albo wszystko skończone i wybacz.





Коментарі

Дописати коментар

Популярні дописи з цього блогу

Відмінювання дієслів Koniugacja czasowników

10 порад щодо вивчення польської

Називний відмінок іменників 1 Rzeczowniki w mianowniku 1